Tneħħija ta’ Speċijiet Mhux Indiġeni

Fl-2023, l-Università ta’ Malta wettqet studju bl-isem ta’ “Study on Management Possibilities for Selected Marine Non-Indigenous Species Established in Maltese Waters”, fuq kummissjoni tal-Awtorità għall-Ambjent u r-Riżorsi (ERA).

L-istudju identifika diversi speċijiet mhux indiġeni preżenti fl-ibħra Maltin u applika matriċi ta’ valutazzjoni tar-riskju biex jevalwa r-risponsi ta’ ġestjoni xierqa. Dan l-approċċ irrikonoxxa li t-tneħħija ta’ ċerti speċijiet mhux indiġeni f’xi każijiet tista’ twassal għal konsegwenzi ekoloġiċi mhux mistennija, bħal aktar proliferazzjoni. Għalhekk, ġiet ivvalutata firxa ta’ għażliet ta’ ġestjoni, inkluż it-tneħħija fiżika, l-inkoraġġiment tal-użu, xenarju fejn ma jsir xejn, u l-identifikazzjoni ta’ pjan ta’ azzjoni rakkomandat għal kull speċi.

Sabiex tiġi evitata duplikazzjoni mal-ħidma tad-Direttorat tas-Sajd, Ambjent Malta se tiffoka primarjament fuq it-tneħħija ta’ speċijiet sessili (mhux mobbli). Speċijiet ta’ interess partikolari jinkludu Oculina patagonica u Brachidontes pharaonis, fost oħrajn. Il-fluss tax-xogħol għal kull speċi aljena (NIS) se jinkludi l-implimentazzjoni ta’ studji pilota biex jiġu ttestjati u evalwati l-metodi ta’ tneħħija, li mbagħad jistgħu jiġu estiżi għal applikazzjoni usa’.

Oculina patagonica

Bħala parti mill-missjoni tagħha għar-restawr tal-ħabitats u l-konservazzjoni tal-baħar, Ambjent Malta qed tappoġġja inizjattivi mmirati lejn il-kontroll ta’ speċijiet aljeni (NIS) li jheddu l-ekosistemi tal-baħar ta’ Malta, f’konformità mal-Istrateġija tal-UE dwar il-Bijodiversità u l-Liġi dwar ir-Restawr tan-Natura. Waħda minn dawn l-inizjattivi tiffoka fuq l-ispeċi tal-qroll Oculina patagonica, li ġiet irreġistrata għall-ewwel darba fl-ibħra Maltin fl-2017 u li issa qed tinfirex f’diversi siti kostali.

Din l-ispeċi ta’ qroll opportunistika tikkompeti b’mod aggressiv ma’ organiżmi tal-baħar indiġeni, u tikkontribwixxi għad-degradazzjoni tal-ħabitats bentiċi lokali permezz ta’ kompetizzjoni spazjali u l-ispostament ta’ speċijiet indiġeni. Wara li l-Awtorità għall-Ambjent u r-Riżorsi identifikatha bħala speċi li teħtieġ miżuri ta’ konteniment immirati, twettaq proġett pilota ta’ restawr f’Marsaxlokk biex jiġu vvalutati tekniki effettivi ta’ tneħħija.

Il-proġett evalwa żewġ metodi ta’ intervent: it-tneħħija manwali tal-kolonji tal-qroll u s-soppressjoni bl-użu ta’ twapet tal-ġuta bijodegradabbli. Ir-riżultati wrew li t-tneħħija manwali kienet l-aktar metodu effettiv meta l-materjal kollu tal-qroll tneħħa bir-reqqa, filwaqt li l-approċċ tat-twapet tal-ġuta kiseb suċċess limitat minħabba d-degradazzjoni tal-materjal maż-żmien. L-istudju enfasizza wkoll l-importanza ta’ monitoraġġ kontinwu u interventi ripetuti, peress li ż-żoni mnaddfa jibqgħu vulnerabbli għall-kolonizzazzjoni mill-ġdid. Dawn is-sejbiet jikkontribwixxu għall-isforzi futuri ta’ restawr tal-ħabitats tal-baħar u jappoġġjaw l-għanijiet usa’ ta’ Malta għall-konservazzjoni tal-bijodiversità.

Brachidontes pharaonis

Bħala parti mill-impenn kontinwu tagħha għar-restawr tal-ħabitats tal-baħar u l-kontroll ta’ speċijiet aljeni, Ambjent Malta qed timplimenta proġett pilota ieħor immirat lejn il-Brachidontes pharaonis, speċi bivalva invażiva li tinstab ta’ spiss fil-Baħar Mediterran. Oriġinarjament kien maħsub li kienet emigrat mill-Baħar l-Aħmar wara l-ftuħ tal-Kanal ta’ Suez fl-1869, u din l-ispeċi hija meqjusa bħala waħda mill-ewwel migranti Lessepsjani rreġistrati fir-reġjun tal-Mediterran.

Brachidontes pharaonis huwa bivalvu żgħir li jista’ jikber sa 4-5 ċm fit-tul. Tipikament jinstab imwaħħal ma’ sottostrati tal-blat u strutturi kostali artifiċjali fiż-żona intertidali, fejn jifforma kolonji densi li jistgħu jbiddlu l-ħabitats tal-baħar indiġeni u jikkompetu ma’ speċijiet indiġeni. Il-ħila tiegħu li jittollera kundizzjonijiet ambjentali differenti wasslet biex jinfirex b’suċċess madwar iż-żoni kostali tal-Mediterran.

B’reazzjoni għall-preżenza dejjem tikber ta’ din l-ispeċi invażiva fl-ibħra Maltin, Ambjent Malta nediet inizjattiva pilota ta’ restawr li tinvolvi t-tneħħija manwali ta’ kolonji ta’ Brachidontes pharaonis minn siti magħżula f’Birżebbuġa. Il-proġett pilota għandu l-għan li jivvaluta l-effettività tat-tneħħija fiżika bħala miżura ta’ kontroll biex jitnaqqsu t-tixrid u l-impatt ekoloġiku tal-ispeċi filwaqt li jipprovdi informazzjoni siewja għall-ħidma futura ta’ restawr tal-ħabitats u l-konservazzjoni tal-bijodiversità fiż-Żoni tal-Baħar Protetti ta’ Malta.